Các công nghệ y học tiên tiến của Nhật Bản đang thay đổi cách tiếp cận điều trị ung thư – từ can thiệp muộn sang phát hiện sớm, điều trị chính xác, ít xâm lấn.
Phương pháp phá hủy ung thư tế bào ác tính mà gần như không ảnh hưởng đến mô lành
Tại tọa đàm “Y học dự phòng Nhật Bản - Giải pháp tầm soát sớm các bệnh lý ung thư, tim mạch và chăm sóc sức khỏe chủ động” nằm trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế chuyên ngành Y dược Việt Nam lần thứ 34, Triển lãm quốc tế Dược phẩm, Thiết bị Y tế và chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam 2026, các chuyên gia nhấn mạnh một chuyển dịch mang tính chiến lược y học không còn chỉ tập trung vào điều trị, mà hướng tới quản lý sức khỏe toàn diện.
Theo đó, tầm soát sớm đóng vai trò then chốt. Khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn đầu, cơ hội điều trị thành công tăng cao, chi phí giảm và chất lượng sống của người bệnh được cải thiện rõ rệt.
Tại tọa đàm, các chuyên gia Nhật Bản đã chia sẻ một trong những công nghệ gây chú ý là liệu pháp bắt giữ neutron bằng boron (BNCT) – phương pháp xạ trị hạt có thể tiêu diệt tế bào ung thư ở cấp độ vi mô. Đây được coi là loại “vũ khí” chống ung thư mới, có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư trong một lần chiếu xạ.
Cơ chế của BNCT khá đặc biệt: thuốc chứa boron được đưa vào cơ thể và tích tụ chọn lọc trong tế bào ung thư. Khi chiếu xạ neutron, phản ứng xảy ra ngay trong tế bào, tạo ra các hạt năng lượng cao nhưng chỉ di chuyển trong phạm vi vài micromet – đủ để phá hủy tế bào ác tính mà gần như không ảnh hưởng đến mô lành.
Không giống xạ trị truyền thống phải kéo dài nhiều đợt, BNCT có thể hoàn tất điều trị chỉ trong một lần chiếu xạ.
Chuyên gia Nhật Bản tư vấn cho người bệnh. Ảnh: Đức Vân
Giáo sư Yoshihiro Takai (Trung tâm Nghiên cứu BNCT Minami Tohoku - Nhật Bản) cho biết: “Chúng tôi có thể đưa liều xạ rất cao vào khối u nhưng vẫn hạn chế tổn thương mô lành, nhờ sự chênh lệch liều lên tới khoảng 10 lần”.
Dữ liệu thực tế sau 5 năm triển khai cho thấy tỉ lệ đáp ứng đạt khoảng 72%, trong đó 45% bệnh nhân đạt đáp ứng hoàn toàn. Tỉ lệ sống sau 1 năm (ung thư biểu mô tế bào vảy) là 79%. Đây là kết quả đáng chú ý, đặc biệt trong nhóm ung thư tái phát hoặc không thể phẫu thuật.
Xạ trị proton: Chính xác đến từng milimet
Song song với phương pháp BNCT, xạ trị proton cũng là một trụ cột quan trọng trong điều trị ung thư hiện đại.
Khác với tia X, proton có thể tập trung năng lượng chính xác tại vị trí khối u nhờ đặc tính “đỉnh Bragg”, gần như không gây tổn thương các mô phía sau. Điều này giúp giảm tác dụng phụ và cho phép tăng liều điều trị.
Giáo sư Masao Murakami - Giám đốc Trung tâm điều trị Proton, Bệnh viện Minami Tohoku (Nhật Bản) chia sẻ: “Xạ trị proton mở ra khả năng điều trị không xâm lấn, thậm chí cho cả những trường hợp trước đây không thể phẫu thuật".
Với hơn 8.600 bệnh nhân đã được điều trị, phương pháp này cho thấy hiệu quả tương đương phẫu thuật ở một số ung thư giai đoạn sớm, đồng thời được mở rộng cho các ca bệnh phức tạp.
GS Masao Murakami - Giám đốc Trung tâm điều trị Proton, Bệnh viện Minami Tohoku (Nhật Bản). Ảnh: Đức Vân
Bài toán cho Việt Nam: Đừng đợi đến khi bệnh nặng
Các chuyên gia y tế Nhật Bản khuyến cáo rằng, dù công nghệ điều trị ngày càng hiện đại, yếu tố quyết định vẫn là phát hiện sớm.
Câu hỏi được nhiều người dân quan tâm là khi nào BNCT được chỉ định? Theo các chuyên gia Nhật Bản, phương pháp này được chỉ định với: Khối u nông (độ sâu hiệu quả khoảng 8 cm); Ung thư tái phát, không thể phẫu thuật; Bệnh nhân có thể trạng tốt, kiểm soát được đau và nhiễm trùng; Không có bệnh lý tim mạch nặng hoặc thiết bị cấy ghép đặc biệt.
Hiện nay, thực tế có nhiều bệnh nhân tại Việt Nam vẫn được chẩn đoán ung thư ở giai đoạn muộn, khiến hiệu quả điều trị hạn chế và chi phí tăng cao. Điều này cho thấy khoảng trống lớn trong y học dự phòng.
Việc học hỏi mô hình Nhật Bản – kết hợp giữa khám sức khỏe định kỳ, tầm soát sớm và điều trị cá thể hóa, được xem là hướng đi cần thiết.
Theo ông Đỗ Quang Ba - Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Hợp tác Y tế Việt Nam Nhật Bản: "Hiện nay một số bệnh nhân Việt Nam đã được công ty hỗ trợ đưa qua Nhật điều trị bằng công nghệ y tế tiên tiến này, đạt được hiệu quả. Tuy nhiên chúng tôi muốn kết nối giữa các cơ sở y tế Nhật Bản chuyển giao công nghệ này về áp dụng tại Việt Nam để trong tương lai gần, những bệnh nhân không có nhiều điều kiện về kinh tế vẫn có thể được chữa trị bằng phương pháp này ngay tại Việt Nam".
Hai Giáo sư của Nhật Bản tới Việt Nam tham dự triển lãm y dược và thăm khám, tư vấn cho người dân về bệnh ung thư. Ảnh: Đức Vân
Không chỉ dừng ở công nghệ, thông điệp lớn nhất từ tọa đàm là thay đổi tư duy chăm sóc sức khỏe: từ bị động sang chủ động. Phát hiện sớm – can thiệp đúng thời điểm – điều trị chính xác, đó là chuỗi giá trị cốt lõi giúp giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng sống.
Nếu không giải quyết từ “gốc” là y học dự phòng, thì dù công nghệ điều trị có hiện đại đến đâu, hệ thống y tế vẫn sẽ chịu áp lực ngày càng lớn.
theo Báo lao động
VJIIC
