Chia sẻ của ông Đỗ Quang Ba – Chủ tịch Công ty Cổ phần Hợp tác Y tế Việt Nam Nhật Bản (VJIIC)

Mở đầu

Nhật Bản từ lâu được biết đến là quốc gia phát triển hàng đầu thế giới, nổi bật với nền khoa học – công nghệ tiên tiến, hệ thống y tế hiện đại và môi trường sống an toàn. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của một người Việt Nam đã có nhiều năm sinh sống và làm việc tại đây, bức tranh về xã hội Nhật Bản không chỉ có những gam màu tích cực.

Trong một buổi thuyết trình chuyên đề, ông Đỗ Quang Ba – Chủ tịch Công ty Cổ phần Hợp tác Y tế Việt Nam – Nhật Bản (VJIIC) – đã chia sẻ những trải nghiệm thực tế và quan điểm cá nhân về các vấn đề còn tồn tại trong xã hội Nhật Bản hiện nay. Những chia sẻ này đã mở ra một góc nhìn đa chiều, góp phần giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về môi trường sống và làm việc tại Nhật.

Rào cản hội nhập đối với người nước ngoài tại Nhật Bản

Một trong những vấn đề được nhấn mạnh là khả năng hội nhập của người nước ngoài tại Nhật Bản còn nhiều hạn chế.

Mặc dù là quốc gia phát triển và có xu hướng mở cửa, Nhật Bản vẫn tồn tại những rào cản đáng kể:

• Ngôn ngữ: Tiếng Nhật được đánh giá là khó học, đặc biệt với hệ thống chữ viết phức tạp

• Văn hóa giao tiếp: Mang tính khép kín, đề cao khoảng cách và sự tinh tế trong ứng xử

• Khó xây dựng mối quan hệ sâu: Nhiều mối quan hệ chỉ dừng ở mức xã giao

Điều này khiến không ít người nước ngoài gặp khó khăn trong việc hòa nhập lâu dài.

Định kiến xã hội và sự khác biệt trong cách nhìn nhận

Theo chia sẻ, trong một số trường hợp, người nước ngoài – đặc biệt đến từ các quốc gia đang phát triển – có thể phải đối mặt với những định kiến nhất định.

Những biểu hiện có thể bao gồm:

• Cách ứng xử thiếu công bằng trong sinh hoạt cộng đồng

• Những câu hỏi mang tính thiếu hiểu biết về điều kiện sống ở quốc gia khác

• Tâm lý e dè hoặc giữ khoảng cách

Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng đây không phải là toàn bộ xã hội, mà chỉ là một bộ phận tồn tại trong thực tế.

Khác biệt trong văn hóa giao tiếp

Một đặc trưng nổi bật trong văn hóa Nhật Bản là tránh nói trực tiếp từ chối.

Thay vì nói “không”, người Nhật thường sử dụng các cách diễn đạt như:

• “Tôi sẽ xem xét thêm”

• “Để tôi suy nghĩ”

Điều này giúp duy trì sự lịch sự, nhưng lại dễ gây hiểu nhầm đối với người nước ngoài, đặc biệt trong môi trường công việc và hợp tác.

Nghịch lý trong phát triển: Công nghệ cao nhưng vận hành truyền thống

Nhật Bản nổi tiếng là quốc gia dẫn đầu về công nghệ, nhưng trong thực tế, nhiều quy trình hành chính và vận hành vẫn mang tính truyền thống:

• Sử dụng fax, con dấu (hanko)

• Thủ tục giấy tờ phức tạp

• Quy trình xử lý còn thủ công

Điều này tạo nên một nghịch lý thú vị:
👉 “Hi-tech về công nghệ, nhưng đôi khi vẫn ‘low-tech’ trong vận hành.”

Văn hóa “không làm phiền” và hệ quả xã hội

Một trong những nét văn hóa đặc trưng của Nhật Bản là tránh làm phiền người khác.

Đây là một giá trị tích cực, góp phần tạo nên xã hội trật tự và kỷ luật. Tuy nhiên, ở một số góc độ, nó cũng dẫn đến những hệ quả đáng chú ý:

• Hạn chế sự chia sẻ cảm xúc cá nhân

• Tạo cảm giác xa cách trong cộng đồng

• Giảm sự chủ động giúp đỡ trong một số tình huống xã hội

Hiện tượng Hikikomori – những người sống tách biệt, thu mình trong thời gian dài – cũng được cho là có liên quan đến yếu tố văn hóa này.

Những trải nghiệm thực tế và góc nhìn cá nhân

Trong bài chia sẻ, ông Đỗ Quang Ba cũng đưa ra nhiều tình huống thực tế trong đời sống hàng ngày, từ sinh hoạt cộng đồng đến các vấn đề pháp lý và ứng xử.

Những trải nghiệm này cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong cách xử lý vấn đề giữa Nhật Bản và các quốc gia khác, đặc biệt là trong các tình huống liên quan đến trách nhiệm và quy định xã hội.

Tranh luận và sự đồng cảm từ người Nhật

Điểm đặc biệt của buổi thuyết trình là phần thảo luận sau đó diễn ra rất sôi nổi.

Dù có nhiều ý kiến trái chiều, nhưng đáng chú ý là không ít người Nhật đã bày tỏ sự đồng tình với quan điểm được đưa ra, với câu nói:
“おっしゃった通りです” (Đúng như những gì anh nói).

Điều này cho thấy sự cởi mở trong việc tiếp nhận các góc nhìn đa chiều, ngay cả khi đó là những ý kiến mang tính phản biện.

Kết luận: Cần góc nhìn đa chiều để hợp tác bền vững

Nhật Bản vẫn là một trong những quốc gia có môi trường sống và hệ thống y tế hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, việc hiểu rõ cả những điểm mạnh và hạn chế sẽ giúp:

• Người Việt chuẩn bị tốt hơn khi học tập, làm việc tại Nhật

• Doanh nghiệp xây dựng chiến lược hợp tác hiệu quả

• Tăng cường sự thấu hiểu giữa hai nền văn hóa

Với vai trò là cầu nối, VJIIC cam kết mang đến những thông tin minh bạch – thực tế – đa chiều, giúp khách hàng tiếp cận nền y học tiên tiến của Nhật Bản một cách hiệu quả và bền vững.

VJIIC