Ung thư phổi là một trong những bệnh ung thư phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao trên thế giới. Tuy nhiên, nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, khả năng điều trị thành công có thể được cải thiện đáng kể. Vì vậy, khám sàng lọc ung thư phổi định kỳ được xem là một biện pháp quan trọng giúp phát hiện bệnh trước khi xuất hiện triệu chứng.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ khám sàng lọc ung thư phổi là gì, ai nên thực hiện và các phương pháp tầm soát phổ biến hiện nay.
Khám sàng lọc ung thư phổi là gì?
Trong y khoa, khái niệm “khám” thường được chia thành hai nhóm:
Khám sức khỏe tổng quát (health check-up):
Mục đích là đánh giá tình trạng sức khỏe chung như huyết áp, mỡ máu, đường huyết hoặc các chỉ số chuyển hóa khác.
Khám sàng lọc bệnh (screening):
Được thực hiện để phát hiện sớm một bệnh lý cụ thể ở những người chưa có triệu chứng, trong đó có khám sàng lọc ung thư phổi.
Nói cách khác, tầm soát ung thư phổi là quá trình kiểm tra nhằm phát hiện sớm dấu hiệu ung thư ở phổi trước khi bệnh tiến triển hoặc gây triệu chứng rõ rệt.
Tỷ lệ phát hiện ung thư phổi qua khám sàng lọc
Theo thống kê tại Nhật Bản, số lượng người tham gia khám sàng lọc ung thư đang tăng lên mỗi năm ở cả nam và nữ.
Ví dụ trong một năm khảo sát:
-
Khoảng 3,28 triệu người tham gia khám sàng lọc ung thư phổi
-
Khoảng 2% được khuyến nghị kiểm tra chuyên sâu
-
Trong số đó, 80% thực hiện kiểm tra tiếp theo
-
Tỷ lệ phát hiện ung thư phổi khoảng 0,05%
Điều này có nghĩa là:
👉 Trong 10.000 người đi khám sàng lọc sẽ phát hiện khoảng 5 người mắc ung thư phổi.
Nếu so sánh với tỷ lệ mắc bệnh trong cộng đồng:
-
Khoảng 100 người trên 100.000 dân được chẩn đoán ung thư phổi mỗi năm
-
Tương đương 10 người trên 10.000 dân
Như vậy, khám sàng lọc có thể phát hiện khoảng một nửa số ca ung thư phổi tiềm ẩn trong cộng đồng, cho thấy vai trò quan trọng của chương trình tầm soát.
Ai nên khám sàng lọc ung thư phổi?
Theo khuyến nghị của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, đối tượng nên thực hiện khám sàng lọc ung thư phổi bao gồm:
-
Người từ 40 tuổi trở lên
-
Thực hiện định kỳ mỗi năm một lần
Đối với nhóm nguy cơ cao (người hút thuốc lâu năm), bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu.
Các phương pháp sàng lọc ung thư phổi phổ biến
Chụp X-quang ngực
Đây là phương pháp sàng lọc cơ bản và phổ biến nhất trong các chương trình tầm soát ung thư phổi cộng đồng.
Ưu điểm:
-
Thực hiện nhanh chóng
-
Chi phí thấp
-
Có thể phát hiện những bất thường ở phổi
Xét nghiệm tế bào đờm
Phương pháp này được áp dụng cho nhóm nguy cơ cao, bao gồm:
-
Người từ 50 tuổi trở lên
-
Có tiền sử hút thuốc lá nhiều
Chỉ số hút thuốc thường được tính bằng:
Số điếu thuốc hút mỗi ngày × số năm hút thuốc
Nếu chỉ số này từ 600 trở lên, bác sĩ có thể khuyến nghị làm thêm xét nghiệm tế bào đờm để tìm tế bào ung thư.
Các loại hình khám sàng lọc ung thư phổi hiện nay
Hiện nay, khám sàng lọc ung thư phổi thường được chia thành hai nhóm chính:
1. Khám theo chương trình cộng đồng
Bao gồm:
-
Khám cho cư dân địa phương
-
Khám sức khỏe tại nơi làm việc
Các chương trình này thường được chính quyền địa phương hoặc tổ chức bảo hiểm y tế hỗ trợ chi phí, nên mức phí khá thấp.
Phương pháp chủ yếu gồm:
-
Chụp X-quang ngực
-
Xét nghiệm tế bào đờm (đối với nhóm nguy cơ cao)
2. Khám sức khỏe tổng hợp (Ningen Dock)
Đây là hình thức khám tự nguyện theo nhu cầu cá nhân, thường được thực hiện tại các bệnh viện hoặc trung tâm y tế.
Ưu điểm của Ningen Dock:
-
Có nhiều xét nghiệm chuyên sâu hơn
-
Có thể bao gồm CT ngực, CT liều thấp, PET-CT
-
Phát hiện bệnh ở giai đoạn rất sớm
Tuy nhiên, chi phí của loại hình khám này thường do cá nhân tự chi trả.
Vì sao nên khám sàng lọc ung thư phổi định kỳ?
Ung thư phổi ở giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Khi các dấu hiệu như ho kéo dài, đau ngực hoặc khó thở xuất hiện, bệnh có thể đã tiến triển sang giai đoạn muộn.
Do đó, khám sàng lọc định kỳ giúp:
-
Phát hiện tổn thương phổi sớm
-
Tăng cơ hội điều trị hiệu quả
-
Giảm nguy cơ tử vong do ung thư phổi
-
Bảo vệ sức khỏe lâu dài
Kết luận
Khám sàng lọc ung thư phổi là một biện pháp quan trọng giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, ngay cả khi chưa có triệu chứng.
Những người từ 40 tuổi trở lên nên duy trì khám tầm soát định kỳ mỗi năm một lần, đặc biệt là những người có tiền sử hút thuốc hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao.
Chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ chính là cách hiệu quả để bảo vệ lá phổi và nâng cao cơ hội điều trị thành công nếu phát hiện ung thư phổi.
VJIIC
